Percepcja słuchowa to zdolność do odbioru dźwięków, ich rozpoznawania i różnicowania, jak również interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Prawidłowa identyfikacja i różnicowanie bodźców dźwiękowych jest jednym z czynników, które warunkują rozwój mowy, a także wpływają na właściwy rozwój umiejętności czytania i pisania.
Prawidłowy rozwój percepcji słuchowej ma bardzo duże znaczenie w rozwoju dziecka, gdyż uczy się ono odbierania, rozróżniania i nazywania dźwięków. Brak odpowiedniej stymulacji może spowodować duże trudności z odbiorem świata (odbiorem mowy), a w przyszłości być jedną z wielu przyczyn niepowodzeń w początkowej nauce czytania i pisania.
Codzienne zabawy słuchowe uwrażliwią dziecko na odbiór dźwięków, ich rozpoznawanie, różnicowanie i identyfikowanie. Przygotują dziecko do właściwej percepcji dźwięków mowy oraz przyczynią się do rozwijania słuchu mownego i uwagi słuchowej.
Poniżej przedstawiam propozycję zabaw słuchowych, które wspomogą rozwój funkcji słuchowych Waszego dziecka, a przy tym sprawią, że będziecie się doskonale bawić!
Co słyszę? – Dziecko (z zamkniętymi oczami) wsłuchuje się w dźwięki dobiegające z otoczenia i nazywa to, co usłyszało.
Znajdź mnie – Ukrywamy w pokoju przedmiot wydający jakiś dźwięk (np. grającą zabawkę). Po wprowadzeniu dziecka do pomieszczenia prosimy, aby odnalazło ukrytą zabawkę. Później zamieniamy się rolami – dziecko ukrywa przedmiot, a rodzic go szuka.
Zrób tak samo – Zawiązujemy dziecku oczy. Rodzic klaszcze, tupie, parska, kląska (np. dwa tupnięcia, jedno klaśnięcie). Zadaniem dziecka, po zdjęciu opaski, jest powtórzenie sekwencji usłyszanych dźwięków. Prezentowany rytm powinienbyć dostosowanydo możliwości dziecka – zaczynamy od prostych, stopniowo zwiększając stopień trudności.
Co to za dźwięk? – Wybieramy z najbliższego otoczenia kilka przedmiotów wydających różne dźwięki (np. pęk kluczy, cykający zegar, miskę z wodą, kartkę papieru, pudełko z guzikami, dwie metalowe pokrywki od garnków). Prezentujemy kolejno odgłosy wydawane przez wszystkie przedmioty. Zadaniem dziecka, po zasłonięciu oczu lub odwróceniu się, jest przyporządkowanie dźwięku prezentowanego przez rodzica do danego przedmiotu. W tej zabawie również można zamienić się rolami – dziecko wydaje dźwięki różnymi przedmiotami, a rodzic odgaduje. Dla starszych dzieci można prezentować sekwencję dwóch lub trzech dźwięków (dwa lub trzy dźwięki prezentowane jeden po drugim). Dziecko stara się je zapamiętać, a po wysłuchaniu całej sekwencji wskazać odpowiednie przedmioty z zachowaniem kolejności w jakiej je usłyszało.
Co się turla? – Przygotowujemy kilka przedmiotów (np. kamyk, monetę, piłkę ping pongową, guzik, klocek). Kolejno turlamy każdym z wybranych przedmiotów po podłodze i wsłuchujemy się w wydawany przez niego dźwięk. Następnie prosimy dziecko o odwrócenie się i odgadnięcie, który przedmiot turla się po podłodze.
Niespodzianka – W małych, nieprzezroczystych pojemniczkach (np. po jajkach Kinder Niespodzianka, plastikowych butelkach po pitnych jogurtach, papierowych kubeczkach itp.) umieszczamy fasolę, ryż, metalowe spinacze, sól, wodę, makaron itp. Najpierw pokazujemy dziecku co znajduje się w danym pojemniczku i jaki odgłos wydaje. Po zaprezentowaniu wszystkich przedmiotów prosimy dziecko o odwrócenie się lub zasłonięcie oczu i potrząsamy danym pojemniczkiem. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie, co znajduje się w danym pojemniku. Można również układać pudełeczka od tych najcichszych do najgłośniejszych lub odwrotnie.
Memory słuchowe – Wykorzystujemy pojemniki z poprzedniej zabawy, ale do każdego z nich dorabiamy drugi, taki sam pojemnik. Należy pamiętać, aby porcje (np. soli) w obu pojemniczkach były takie same. Zadaniem dzieci jest odnalezienie par pojemników wydających taki sam dźwięk, a także odgadnięcie jakie przedmioty znajdują się w danym pudełeczku.
Jaka to melodia? – Rodzic nuci znane dziecku piosenki (np. wspólnie śpiewane w domu lub przedszkolu). Dziecko próbuje rozpoznać co to za piosenka. Jeżeli zabawa okaże się na początku za trudna można przygotować podpowiedzi w postaci obrazków (np. misie – „Jadą, jadą misie ...”, kredki – „Kolorowe kredki w pudełeczku noszę ...” itp.).
Posłuchaj i powtórz – Na białej kartce rysujemy dwie lub trzy figury geometryczne (np. koło, trójkąt, kwadrat) i ustalamy z dzieckiem schemat graficzny rytmu, który będziemy odtwarzać (np. koło – klaśnięcie, trójkąt – tupnięcie nogą, kwadrat – uderzenie ręką o kolano). Następnie rysujemy figury w określonej kolejności (np. trójkąt-koło-kwadrat), a dziecko musi odtworzyć rytm zgodnie z ustaloną zasadą – jaka figura odpowiada jakiemu dźwiękowi (tupnięcie nogą-klaśnięcie-uderzenie ręką o kolano). Zaczynamy od dwóch figur, stopniowo dodając jedną figurę.
Co mówi robot? – Przygotowujemy obrazki przedmiotów z gotowych gier, które mamy w domu (np. układanki, memory itp.) lub wycinamy obrazki z kolorowych gazet. Rodzic wypowiada nazwę sylabizując (dzieląc na sylaby), a dziecko odgaduje usłyszane słowo i wskazuje odpowiedni obrazek. Zaczynamy od wyrazów prostych (dwusylabowych), stopniowo przechodząc do trudniejszych.
Rymowanki – Wypowiadamy znane rymowanki i wyliczanki, a zadaniem dziecka jest uzupełnienie zdania rymującym się słowem (np. Długą ścieżką przez ogródek idzie sobie..... krasnoludek, Kosi kosi łapci, pojedziem do... babci, itp.). Wspólnie wyszukujemy rymy do różnych wyrazów, np. mama: tama, rama, brama.
Na pamięć – Rodzic podaje dziecku ciąg wyrazów (np. nazw pojazdów, owoców, bohaterów z bajki), a zadaniem dziecka jest powtórzenie ich w takiej samej kolejności (Zapamiętaj i powtórz tak samo jak ja: kot, owca, pies). Z młodszymi dziećmi zaczynamy od powtarzania dwóch wyrazów.
Zapamiętaj i ułóż – Przygotowujemy 5 różnych obrazków lub przedmiotów z najbliższego otoczenia (pluszowy miś, widelec, butelka, piłka, długopis). Prosimy dziecko, aby ułożyło podane przez nas przedmioty w takiej kolejności jak usłyszało (Zapamiętaj i ułóż w takiej samej kolejności: butelka, długopis, miś). Dziecko może samo zadecydować, które przedmioty będzie układało. Zaczynamy od zapamiętywania dwóch przedmiotów, stopniowo zwiększając ich liczbę. Zwracamy uwagę, aby układać przedmioty od strony lewej do prawej.
Jaką głoskę słyszę? – Z dziećmi pięcioletnimi i sześcioletnimi możemy bawić się w zgadywanki jaką głoskę słychać na początku podanego przez rodzica wyrazu, np. Jaką głoskę słyszysz na początku wyrazu oko? Zaczynamy od wyróżniania samogłosek, później spółgłosek. Jeżeli ta zabawa sprawia dziecku jeszcze trudności pierwszą głoskę wypowiadamy wyraźniej, głośniej i dłużej niż resztę wyrazu.
Życzę miłej zabawy!
neurogopeda Aneta Cybul